Po ukończeniu przez ucznia pierwszych trzech klas musi on przejść pierwszy egzamin – Junior Certificate. Egzamin ten odbywa się w czerwcu, jest odpłatny (około €90), a zdaje się na nim trzy lub więcej wybranych przedmiotów. Po zaliczeniu egzaminu uczeń może wybrać, czy chce spędzić jeden rok w programie Transition Year, podczas którego poszerzana jest jego wiedza z zakresu zainteresowań pozaszkolnych i przygotowania do samodzielnego dorosłego życia. Po tym okresie rozpoczyna on Senior Cycle. Po ukończeniu szkoły średniej uczniowie muszą przejść stosowne egzaminy, po czym mogą zakończyć edukację, wybrać edukację uzupełniającą lub rozpocząć studia.

Rodzaj egzaminu uczniowie wybierają sami spośród trzech – The Established Leaving Certificate (najpopularniejszy - zdaje się egzaminy z co najmniej pięciu wybranych przedmiotów), The Leaving Certificate Vocational Programme (zdaje się pięć przedmiotów, jednak ich wybór jest ograniczony do ściśle określonych, łączonych grup), oraz The Leaving Certificate Applied (nie umożliwia on kontynuacji nauki na uczelni wyższej – sprawdza on przygotowanie do życia i pracy w społeczeństwie). Od wyniku egzaminów końcowych będzie zależeć przyjęcie dziecka na studia wyższe.

W Irlandii istnieje kilka rodzajów szkół średnich (secondary, vocational, comprehensive, i private schools, oraz community colleges), jednak różnice pomiędzy nimi są niewielkie. Niektóre z nich oferują dodatkowe przedmioty, w ramach przygotowania do późniejszych studiów, czy też działalności zawodowej. Większość irlandzkich szkół średnich jest własnością prywatną, najczęściej zarządzaną przez szeroko rozumiane władze kościelne (zakony, parafie itp.). Jednakże nie ma to większego wpływu na sposób prowadzenia szkoły, ponieważ w większości są one dotowane przez państwo (a dzięki czemu bezpłatne) i muszą one podążać za określonym przez nie programem.

Aby posłać dziecko do szkoły średniej w Irlandii należy rozejrzeć się za najlepszą dla niego opcją. Biorąc pod uwagę przyszłość dziecka, a co za tym idzie jego dalszą edukację, należy szukać takiej szkoły, która przygotowałaby je najlepiej pod kątem przyszłych egzaminów końcowych, oraz rozwijała jego zainteresowania. Proces rekrutacji do szkół średnich jest podobny do tego w szkołach podstawowych. Jedyną różnicą jest to, że niektóre z nich mogą zażądać przejścia przez dziecko egzaminów sprawdzających poziom jego wiedzy (najczęściej odpłatnych).

Rok szkolny trwa od pierwszego tygodnia września do pierwszego tygodnia czerwca.